బతుకమ్మ పండుగ – తెలంగాణ గౌరవ పర్వదినం
భారతదేశంలోని ప్రతి రాష్ట్రానికీ ప్రత్యేకమైన పండుగలు ఉంటాయి. కానీ తెలంగాణా రాష్ట్ర ప్రజలకు ఆత్మగౌరవం, సంస్కృతి, సంప్రదాయం అని చెప్పగలిగిన పండుగ ఒకటుంటే అది బతుకమ్మ పండుగ. ఆశ్వయుజ మాసంలో దసరా పండుగ సమయానికే జరుపుకునే ఈ పండుగ, మహిళల పండుగగా ప్రసిద్ధి చెందింది. రాష్ట్ర పండుగగా గుర్తింపు పొందిన ఈ బతుకమ్మ సంబరాలు ఇప్పుడు దేశవ్యాప్తంగా మాత్రమే కాకుండా విదేశాల్లో కూడా అంగరంగ వైభవంగా జరుగుతున్నాయి.
పండుగ విశిష్టత
బతుకమ్మ పండుగ తొమ్మిది రోజుల పాటు జరుగుతుంది. మొదటి రోజు ఎంగిలి పూల బతుకమ్మతో ప్రారంభమై, చివరి రోజు సద్దుల బతుకమ్మతో ముగుస్తుంది. ప్రతి రోజూ అమ్మవారికి ప్రత్యేక నైవేద్యాలు సమర్పిస్తూ, పూలతో బతుకమ్మను అలంకరించి స్త్రీలు, అమ్మాయిలు వలయంగా తిరుగుతూ బతుకమ్మ పాటలు పాడతారు. ఈ విధంగా పూలతో దేవిని ఆరాధించడం, ప్రకృతిని గౌరవించడం ఈ పండుగలో ప్రధాన లక్షణం.
తొమ్మిది రోజుల బతుకమ్మలు
- ఎంగిలి పూల బతుకమ్మ – నువ్వులు, బియ్యం పిండితో నైవేద్యం
- అటుకుల బతుకమ్మ – అటుకులు, సప్పిడి పప్పు, బెల్లంతో నైవేద్యం
- ముద్దపప్పు బతుకమ్మ – ముద్ద పప్పు, పాలు, బెల్లం
- నానే బియ్యం బతుకమ్మ – నానబెట్టిన బియ్యం, పాలు, బెల్లం
- అట్ల బతుకమ్మ – అట్లు (దోశలు)
- అలిగిన బతుకమ్మ – ఈ రోజు అమ్మవారు అలిగి ఉంటారని నమ్మకం, నైవేద్యం ఉండదు
- వేపకాయల బతుకమ్మ – వేపకాయ ఆకారంలో వంటకాలు
- వెన్నముద్దల బతుకమ్మ – వెన్న, నెయ్యి, నువ్వులు, బెల్లంతో నైవేద్యం
- సద్దుల బతుకమ్మ – అయిదు రకాల అన్నం (పెరుగన్నం, పులిహోర, నిమ్మకాయ అన్నం, కొబ్బరన్నం, నువ్వుల అన్నం)
సాంస్కృతిక వైభవం
ఈ పండుగలో స్త్రీలు పూలతో చేసిన బతుకమ్మలను తలపై పెట్టుకుని ఊరేగింపుగా తీసుకెళ్తారు. “బతుకమ్మ బతుకమ్మ ఉయ్యాలో” అని పాటలు పాడుతూ, నృత్యాలు చేస్తూ పండుగను ఆనందంగా జరుపుకుంటారు. చివరగా బతుకమ్మలను సమీపంలోని చెరువులు, నదుల్లో నిమజ్జనం చేస్తారు. ఇది ప్రకృతితో ఏకమవ్వడాన్ని సూచిస్తుంది.
సామాజిక ప్రాధాన్యత
బతుకమ్మ పండుగ కుటుంబ సమైక్యతకు ప్రతీక. అత్తవారింట్లో ఉన్న మహిళలు ఈ రోజుల్లో కన్నవారింటికి చేరి కుటుంబ సభ్యులతో కలసి పండుగ జరుపుకుంటారు. ఇది బంధాలను బలపరిచే పండుగ.
ఆధునిక కాలంలో బతుకమ్మ
తెలంగాణా రాష్ట్రం ఏర్పడిన తరువాత బతుకమ్మకు మరింత ప్రాధాన్యం వచ్చింది. ప్రభుత్వ ఆధ్వర్యంలో ప్రతి సంవత్సరం రాష్ట్ర వ్యాప్తంగా బతుకమ్మ పండుగలు నిర్వహిస్తున్నారు. విదేశాల్లో ఉన్న తెలంగాణా వాసులు కూడా ఈ పండుగను ఘనంగా జరుపుకుంటూ ప్రపంచానికి మన సంస్కృతి, సంప్రదాయాల అందాన్ని చూపిస్తున్నారు.
బతుకమ్మ – ప్రకృతి పూజ
బతుకమ్మ పండుగలో ఉపయోగించే పూలకు వైద్య గుణాలు కూడా ఉన్నాయి. తంగేడు, గునుగు, చామంతి, బంతి వంటి పూలు వాతావరణాన్ని శుభ్రపరచడంలో, ఆరోగ్యాన్ని కాపాడడంలో సహాయపడతాయి. అంటే బతుకమ్మ పండుగ ప్రకృతి పరిరక్షణకు కూడా సంకేతం.
ముగింపు వేడుకలు
చివరి రోజు సద్దుల బతుకమ్మ వేడుకలు అతి వైభవంగా జరుగుతాయి. మగవారు పూలను ఏరుకువస్తే, స్త్రీలు బతుకమ్మలను అలంకరించి, చివరగా ఊరేగింపుగా చెరువుల దగ్గరికి తీసుకువెళ్లి నిమజ్జనం చేస్తారు. ఈ క్షణాలు తెలంగాణా సంస్కృతీ సంప్రదాయాలకు నిదర్శనం.
సారాంశం
బతుకమ్మ పండుగ కేవలం పూల పండుగ మాత్రమే కాదు. ఇది మహిళల గౌరవానికి ప్రతీక, కుటుంబ సమైక్యతకు బలాన్నిచ్చే పండుగ, ప్రకృతిని ఆరాధించే పండుగ. 2025లో కూడా బతుకమ్మ సంబరాలు ప్రపంచవ్యాప్తంగా తెలంగాణ ప్రజల గుండెల్లో ఆనందాన్ని నింపనున్నాయి.
