Iran-US: పశ్చిమాసియాలో నెలకొన్న ఉద్రిక్త పరిస్థితుల మధ్య ఇరాన్-అమెరికా సంబంధాలు మరోసారి ప్రపంచ దృష్టిని ఆకర్షిస్తున్నాయి. అణ్వాయుధాల నియంత్రణ, ఆంక్షల సడలింపు, ప్రాంతీయ భద్రత వంటి కీలక అంశాలపై ఇరుదేశాలు మళ్లీ చర్చలకు సిద్ధమవుతున్నట్లు వార్తలు వస్తున్నాయి. ముఖ్యంగా పాకిస్థాన్ రాజధాని ఇస్లామాబాద్ మరోసారి ఈ చర్చలకు వేదిక కావచ్చనే సమాచారం అంతర్జాతీయ స్థాయిలో ఆసక్తిని రేకెత్తిస్తోంది.
ఇప్పటి వరకు ఏం జరిగింది?
ఇరాన్, అమెరికా మధ్య గత కొంతకాలంగా ఉద్రిక్తతలు కొనసాగుతున్నాయి. ముఖ్యంగా ఇరాన్ అణు కార్యక్రమం, యురేనియం శుద్ధి, మధ్యప్రాచ్య భద్రతా పరిస్థితులపై రెండు దేశాల మధ్య విభేదాలు పెరిగాయి. ఇప్పటికే ఇస్లామాబాద్లో రెండు విడతల చర్చలు జరిగినప్పటికీ స్పష్టమైన ఫలితం రాలేదు.
అమెరికా ప్రతిపాదించిన 14 సూత్రాలు ఏమిటి?
తాజాగా అమెరికా ఇరాన్ ముందుకు 14 సూత్రాల శాంతి ప్రతిపాదనను ఉంచినట్లు సమాచారం. ఇందులో:
- యురేనియం శుద్ధి నిలిపివేయడం.
- బాలిస్టిక్ క్షిపణి కార్యక్రమాన్ని పరిమితం చేయడం.
- ఐక్యరాజ్యసమితి తనిఖీలకు అనుమతి ఇవ్వడం.
- భూగర్భ అణు కేంద్రాల కార్యకలాపాలను తగ్గించడం. వంటి అంశాలు ఉన్నాయి.
దీనికి ప్రతిగా ఇరాన్:
- అమెరికా ఆంక్షలను సడలించడం
- స్తంభింపజేసిన ఆస్తులను విడుదల చేయడం
- చమురు ఎగుమతులపై ఆంక్షలు తొలగించడం. వంటి డిమాండ్లు చేస్తోంది.
ఇస్లామాబాద్ ఎందుకు కీలకం?
పాకిస్థాన్ ప్రస్తుతం మధ్యవర్తి పాత్ర పోషిస్తున్నట్లు తెలుస్తోంది. టర్కీ, చైనా, రష్యా, గల్ఫ్ దేశాలతో సంప్రదింపులు జరుపుతూ ఇరుదేశాల మధ్య ఒప్పందానికి మార్గం సుగమం చేయాలని ప్రయత్నిస్తోంది. రాబోయే 24-72 గంటల్లో పురోగతి ఉండొచ్చని పాకిస్థాన్ విదేశాంగ వర్గాలు చెబుతున్నాయి.
ప్రపంచంపై ప్రభావం ఏమిటి?
ఇరాన్-అమెరికా మధ్య ఉద్రిక్తతలు పెరిగితే చమురు ధరలు పెరగడం, ఆర్థిక అస్థిరత, మధ్యప్రాచ్యంలో యుద్ధ భయాలు పెరిగే అవకాశం ఉంది. మరోవైపు చర్చలు విజయవంతమైతే:
- చమురు మార్కెట్ స్థిరపడే అవకాశం.
- ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థకు ఊరట.
- పశ్చిమాసియాలో ఉద్రిక్తతలు తగ్గే అవకాశం. ఉంటాయని నిపుణులు చెబుతున్నారు
ఇక ముందు ఏమవుతుంది?
ఇస్లామాబాద్లో మరో విడత చర్చలు జరిగితే అది ఇరాన్-అమెరికా సంబంధాల్లో కీలక మలుపుగా మారే అవకాశం ఉంది. అయితే అణు కార్యక్రమం, ఆంక్షలు, ప్రాంతీయ భద్రత వంటి సున్నిత అంశాలపై ఇరుదేశాలు ఎంతవరకు రాజీకి వస్తాయన్నదే ఇప్పుడు ప్రపంచం ఎదురుచూస్తున్న ప్రధాన ప్రశ్న.
