ఆంధ్రప్రదేశ్లో బీచ్శాండ్ తవ్వకాల వివాదం ముగిసింది. శ్రీకాకుళం, విశాఖ జిల్లాలకు చెందిన మూడు లీజులకు సంబంధించి హైకోర్టులో పెండింగ్లో ఉన్న ప్రజాప్రయోజన వ్యాజ్యం (PIL)ను ఇటీవల హైకోర్టు కొట్టివేయడంతో, తవ్వకాల ప్రక్రియకు మార్గం సుగమమైంది. దీంతో ఏపీఎండీసీ (APMDC) పర్యవేక్షణలో ఈ ఖనిజ సంపద వినియోగానికి మరో అడుగు ముందడుగుపడింది.
కేంద్ర ప్రభుత్వం గతంలో ఏపీఎండీసీకి మూడు లీజుల్లో బీచ్ శాండ్ తవ్వకాలకు అనుమతించింది. వీటిలో:
- శ్రీకాకుళం జిల్లా గార మండలంలోని 909.85 హెక్టార్లు,
- విశాఖపట్నం జిల్లా భీమునిపట్నంలోని 90.15 హెక్టార్లు,
మొత్తం 1,000 హెక్టార్లకు పైగా విస్తీర్ణం ఉన్న ఈ ప్రాంతాల్లో ఖనిజ తవ్వకాలకు అవకాశం ఏర్పడింది. ఈ ప్రాంతాల్లో మోనజైట్, ఇల్లిమనైట్, రూటైల్, జిర్కాన్, గార్నెట్ వంటి విలువైన ఖనిజాలు విస్తారంగా లభిస్తాయి.
గతేడాది ప్రారంభంలో విశాఖకు చెందిన వ్యక్తి హైకోర్టులో పిల్ వేసి, బీచ్ శాండ్ తవ్వకాలను ప్రైవేట్ సంస్థలకు అప్పగించడం చట్టబద్ధం కాదని వాదించారు. కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వ సంస్థలే ఈ తవ్వకాలు జరపాలని కోరారు. దీనిపై హైకోర్టు తాత్కాలిక ఆదేశాలు జారీ చేస్తూ, “టెండర్ల ప్రక్రియ కొనసాగించవచ్చు కానీ బిడ్లు ఖరారు చేయవద్దు” అని పేర్కొంది. దీంతో టెండర్ ప్రక్రియ నిలిచిపోయింది.
అయితే తాజాగా పిల్ దారుడు స్వయంగా కేసును కొనసాగించాల్సిన అవసరం లేదని కోర్టులో తెలిపాడు. కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు కూడా ఏపీఎండీసీ పర్యవేక్షణలోనే తవ్వకాలు జరుగుతాయని కౌంటరు ఇచ్చాయి. దీంతో హైకోర్టు ఈ కేసును ముగించింది.
బిడ్డింగ్ ప్రక్రియలో అదానీ సంస్థ బరిలో
టెక్నికల్ బిడ్ల పరిశీలనలో ప్రతి లీజ్కు మూడేసి సంస్థలు అర్హత సాధించాయి. వాటిలో అదానీకి చెందిన Alluvier Heavy Minerals Ltd. కూడా ఉంది. ఈ సంస్థ మూడు లీజుల్లోనూ బిడ్లు వేసింది. సాంకేతిక అర్హతలు సాధించినందున, ప్రాజెక్ట్ డెవలపర్గా ఎంపికయ్యే అవకాశాలు ఎక్కువగా ఉన్నట్లు సమాచారం.
బీచ్ శాండ్లో లభించే ఖనిజాలను వేరుచేయడానికి, శుద్ధి ప్లాంట్ ఏర్పాటుకు తొలి దశలోనే ₹2,000 కోట్ల వరకు పెట్టుబడి అవసరం అవుతుంది.
- మోనజైట్ వంటి అణు ధార్మికత కలిగిన ఖనిజాలను IREL (Indian Rare Earths Ltd.) వద్ద రిజిస్టర్ చేసిన సంస్థలకే విక్రయించాలి.
- మిగిలిన ఖనిజాలను ఇతరులకు విక్రయించుకోవచ్చు. ఎగుమతుల కోసం కూడా IREL సర్టిఫికేషన్ తప్పనిసరి.
ప్రాజెక్ట్ విజయవంతమైతే ఏపీఎండీసీకి లీజు ఆధారంగా విక్రయ ధరలో 8% రాయల్టీ లభిస్తుంది. ఈ విధంగా ఏటా ₹100 నుంచి ₹150 కోట్ల వరకు ఆదాయం వచ్చే అవకాశం ఉందని అంచనా.
వివాదాస్పద చరిత్ర
ఈ జిల్లాల్లో గతంలో అక్రమ తవ్వకాలు జరిగినట్లు ఆరోపణలు ఉన్నాయి. మాజీ ప్రజాప్రతినిధులు కనుసన్నల్లో ఈ అక్రమాలు జరిగాయని స్థానికంగా చర్చనీయాంశమైంది. హైకోర్టు తీర్పుతో ఇప్పుడు మైనింగ్కు చట్టబద్ధ మార్గం సుగమమైందని అధికారులు చెబుతున్నారు.
