భారతదేశంలో వివాహాలు సాధారణంగా ఒకసారి మాత్రమే ఊరేగింపుతో జరుపుకునే సంప్రదాయం ఉంది. అయితే బిహార్ రాష్ట్రంలోని గయాపాల్ పాండా సమాజంలో ఇది భిన్నంగా ఉంది. ఈ సమాజం ప్రతీ వివాహంలో ఒకటి కాదు, రెండు కాదు, ఐదు ప్రత్యేక ఊరేగింపులు నిర్వహిస్తుంది. ఈ ఐదు ఊరేగింపుల ద్వారా పూర్వీకుల ఆత్మకు మోక్షాన్ని ప్రసాదించడానికి, పిండప్రధానాలు మరియు ఇతర ఆచారాలు పాటిస్తారు.
గయాపాల్ పాండాల వివాహాల్లో, తోలుబొమ్మలు, మట్టి బొమ్మలు, కాగితపు బొమ్మలు కూడా ప్రత్యేక అతిథులుగా ఊరేగింపులో పాల్గొంటాయి. ప్రతి ఊరేగింపులో డప్పులు, బ్యాండ్, గుర్రాలు వంటివి వాడి వధువు ఇంటికి చేరతారు. ఈ ప్రత్యేక సంప్రదాయం కాలపరంపరలోనూ కొనసాగుతూనే ఉంది.
గయాపాల్ పాండా కమ్యూనిటీకి చెందిన నిరంజన్ కుమార్ ధోక్రీ మాట్లాడుతూ, ఈ ఆచారాలు తమ సమాజానికి గుర్తింపు అని చెప్పారు. “కాలానుగుణంగా కొన్ని మార్పులు వచ్చినా, మా సంస్కృతి, సంప్రదాయాలను ఎప్పటికీ వదలము. ఇవే మాకు నిజమైన గుర్తింపు” అని చెప్పారు.
గయాపాల్ పాండాల వివాహాలు సాధారణ పెళ్లిలా కాకుండా, భిన్నంగా సాగుతాయి. వధువు-వరుడు తమ సమాజానికి చెందిన వ్యక్తుల్ని మాత్రమే వివాహం చేసుకుంటారు. గోత్రాన్ని పరిగణనలోకి తీసుకుని వివాహం జరుగుతుంది. ఈ సంప్రదాయం నేటికీ పూర్తి విశ్వాసంతో పాటించబడుతుంది. పాండా సమాజంలో ఐదు వివాహ ఊరేగింపులు శతాబ్దాలుగా కొనసాగుతున్నాయి. అయితే, కాలక్రమంలో కొన్ని కుటుంబాలు రెండు లేదా మూడు ఊరేగింపులు మాత్రమే నిర్వహిస్తున్నాయి.
ఐదు వివాహ ఊరేగింపుల వివరాలు:
- దిఖౌని బరాత్ (మొదటి ఊరేగింపు):
వరుడు, వధువు కుటుంబ సభ్యులు పాల్గొని తిలక్ కార్యక్రమం చేస్తారు. కుటుంబ సభ్యులు సంగీతానికి తగ్గట్టు డ్యాన్స్ చేస్తారు. వధువు కుటుంబం వరుడికి గౌరవంగా బంగారం, వెండి ఆభరణాలు, బట్టలు, డబ్బు, స్వీట్లు, పండ్లు పంపుతారు. - జోడా బరాత్ (రెండో ఊరేగింపు):
వధువు తల్లిదండ్రులు, కుటుంబ సభ్యులు బట్టలు, స్వీట్లు, పండ్లు, బెల్లంతో తయారుచేసిన కాండీ తీసుకొని వరుడి ఇంటికి వెళ్తారు. కనీసం 51 జతల బట్టలు, కిలోపావు బరువున్న మోక్దార్ లడ్డూ తప్పనిసరిగా పంపుతారు. బ్యాండ్, ఏనుగులు, గుర్రాలతో వరుడు, అతని బృందం, తోలుబొమ్మలు, విగ్రహాలు కూడా పాల్గొంటాయి. - ఆభరణాల ఊరేగింపు (మూడో ఊరేగింపు):
దాదాపు 50-60 మంది నగలు, బట్టలు, ఇతర బహుమతులు తీసుకుని వధువు ఇంటికి వెళ్తారు. ముఖ్యంగా మహిళలు ఎక్కువగా పాల్గొంటారు. - నాల్గవ ఊరేగింపు:
100 మందికి పైగా కుటుంబ సభ్యులు మరియు అతిథులు వధువు ఇంటికి వస్తారు. ఈ సమయంలో అన్ని సాంప్రదాయ వివాహ ఆచారాలు భక్తితో జరుపబడతాయి. - వీడ్కోలు ఊరేగింపు (ఐదో ఊరేగింపు):
వధువుకు వీడ్కోలు చెప్పడానికి వరుడి వైపు నుంచి దాదాపు 100 మంది హాజరవుతారు. ఈ సమయంలో కనీసం 51 కిలోల స్వీట్లు, బహుమతులు పంపుతారు. వివాహం తర్వాత కొద్దిసేపట్లో జరగనప్పుడు, ఈ వీడ్కోలు ఊరేగింపు మరింత ఘనంగా జరుపబడుతుంది.
వివాహ ఊరేగింపులలో మాత్రమే పూర్తి భోజనం వడ్డిస్తారు. ఇతర ఊరేగింపులలో సీజనల్ పండ్లు, షర్బత్, స్నాక్స్ వంటివి పెడతారు. వధువు కుటుంబం ఆర్థికంగా బలహీనంగా ఉంటే, వరుడు కుటుంబం ఏర్పాట్లన్నీ చేస్తుంది. “మూహ్ దిఖాయి” అనే ప్రత్యేక సంప్రదాయం ఉంది. వివాహం తర్వాత వధువు అత్తమామల ఇంటికి వచ్చి బహుమతులతో ఆచారం చేస్తుంది.
గయాపాల్ సమాజంలో అత్యంత ఆసక్తికరమైన విషయం ఏమిటంటే, పెళ్లికొడుకులు వరకట్నం తీసుకోరు. ఎందుకంటే వారు వధువు కుటుంబంపై భారం పడకుండా, వారి సంప్రదాయాలను కొనసాగించడానికి ప్రయత్నిస్తారు. నేటి విద్యావంతులైన యువత కూడా ఈ సంప్రదాయాన్ని కొనసాగిస్తున్నారు.
గయాపాల్ పాండా వివాహ సంప్రదాయం వందల ఏళ్ల చరిత్ర కలిగి, పూర్వీకుల గుర్తింపు, భక్తి, మరియు సంప్రదాయాలను భవిష్యత్తుకి సజీవంగా తీసుకువెళ్తుంది.
